19-09-2019 | 12:38

Η άλλη 11η Σεπτεμβρίου: Η ημέρα του 1973 στη Χιλή που σημάδεψε την παγκόσμια ιστορία

Μπορεί οι περισσότεροι ακούγοντας την 11η Σεπτεμβρίου να σκεφτόμαστε την τρομοκρατική επίθεση στους δίδυμους πύργους στη Νέα Υόρκη, όμως αρκετά χρόνια νωρίτερα, το 1973 στη Χιλή, την ίδια ημέρα συμβαίνει ένα σημαντικό γεγονός που έμελλε να αλλάξει τον ρου της παγκόσμιας ιστορίας.

Τότε ο κόσμος είχε συκλονιστεί ξανά για το πώς η «αρνητική» δύναμη της Ιστορίας -τότε ο στρατηγός Αουγκούστο Πινοσέτ, όπως το 2001 οι τζιχαντιστές- μπόρεσαν να δράσουν τόσο ανενόχλητοι εκτελώντας τη στυγερή πράξη τους.

Ο Πινοσέτ διέταξε και πραγμάτωσε το πραξικόπημα ενάντια στον δημοκρατικά εκλεγμένο προοδευτικό πρόεδρο Σαλβαδόρ Αλιέντε και εγκαθίδρυσε μία από τις πιο αιματοβαμμένες δικτατορίες, που επιβίωσε επί 17 χρόνια χάρη στις προγραφές, τις αυθαίρετες συλλήψεις και εξαφανίσεις των πολιτικών αντιπάλων της, τους βασανισμούς και τις δολοφονίες.

Ο τότε πρόεδρος των ΗΠΑ, Ρίτσαρντ Νίξον, και ο σύμβουλός του, Χένρι Κίσινγκερ, και η CIA είχαν διαβιβάσει μόλις πριν από μία εβδομάδα, στις 4 Σεπτεμβρίου, τα σχέδια για την ανατροπή του Αλιέντε, παρά την αντίθετη γνώμη του Στέιτ Ντιπάρτμεντ (ΥΠΕΞ), όπως αποκαλύπτουν τα αποχαρακτηρισμένα έγγραφα της αμερικανικής κυβέρνησης το 2008.

Ο Πινοσέτ χαιρετάει τους οπαδούς του στην 22η επέτειο της 11ης Σεπτεμβρίου

Στους μήνες που επακολούθησαν του πραξικοπήματος, το Εθνικό Στάδιο του Σαντιάγο έγινε η μακάβρια σκηνή του μαρτυρίου και της σφαγής ενός άγνωστου ακόμη αριθμού αντιφρονούντων στη δικτατορία. Αυτό το επεισόδιο παραμένει ακόμη ένα από τα πιο σκοτεινά κι αμφιλεγόμενα γεγονότα του 20ού αιώνα.

Οικονομικός στραγγαλισμός από τις ΗΠΑ πριν το πραξικόπημα

Αμέσως μετά την εκλογή του Αλιέντε, ο Νίξον έδωσε εντολή στη CIA «να κάνει την οικονομία της Χιλής να κλάψει» με στόχο να πλήξει τα μεταρρυθμιστικά σχέδια του νέου, μη αρεστού στην Ουάσινγκτον, Προέδρου: Ξεκινάει το σαμποτάζ των μεγάλων βιομηχανικών εταιρειών, εθνικών και πολυεθνικών, εμποδίζοντας τις μεταφορές προϊόντων, ευνοώντας τη φυγή κεφαλαίων και επενδυτών και διευρύνοντας το εξωτερικό χρέος.

Την ίδια στιγμή, πακτωλοί δολαρίων συνεχίζουν να ρέουν προς τις Ένοπλες Δυνάμεις της Χιλής, τα στελέχη των οποίων παραδοσιακά προετοιμάζονται στις αμερικανικές στρατιωτικές σχολές. Το 1972 οι στρατιωτικές ενισχύσεις είναι τα μόνα αμερικανικά κεφάλαια που εισέρχονται στη χώρα. Η Ουάσινγκτον εμποδίζει ακόμη και την επαναδιαπραγμάτευση του χρέους της Χιλής. Ένα σχέδιο που διήρκεσε τρία χρόνια.

Στις 4 Σεπτεμβρίου 1972 ο Αλιέντε, ενώπιον της ΓΣ του ΟΗΕ, είχε καταγγείλλει όχι μόνο την επιθετικότητα των ΗΠΑ, αλλά και την πλήρη απουσία ελέγχου στις πολυεθνικές εταιρείες, που εφάρμοζαν έναν οικονομικό στραγγαλισμό ενάντια στην κυβέρνησή του: «Βρισκόμαστε ενώπιον μίας πραγματικής μετωπικής σύγκρουσης ανάμεσα σε μεγάλες πολυεθνικές εταιρείες και τα εθνικά κράτη. Τα τελευταία υφίστανται παρεμβολές στη λήψη και άσκηση των θεμελιωδών πολιτικών, οικονομικών και στρατιωτικών αποφάσεών τους εκ μέρους παγκόσμιων οργανισμών που δεν εξαρτώνται από κανένα κράτος. Για αυτές τις δραστηριότητές τους δεν λογοδοτούν σε καμία κυβέρνηση ούτε υπόκεινται στον έλεγχο κάποιου Κοινοβουλίου ή θεσμού που εκπροσωπεί το κοινό συμφέρον», είχε τονίσει ο Πρόεδρος της Χιλής.

Ο τελευταίος λόγος του Αλιέντε

Έναν χρόνο αργότερα, στις 9:20 της 11ης Σεπτεμβρίου 1973, ο Αλιέντε εκφώνησε τον λόγο που επρόκειτο να είναι και ο τελευταίος του: «Ζήτω η Χιλή, ζήτω ο λαός, ζήτω οι εργάτες… αυτές είναι οι στερνές μου λέξεις κι είμαι βέβαιος πως η θυσία μου δεν θα είναι μάταια. Είμαι βέβαιος πως, τουλάχιστον, θα είναι ένα ηθικό δίδαγμα που θα καταδικάσει την ψευδορκία, τη δειλία και την προδοσία», επισήμαινε ο Αλιέντε στο τελευταίο και πιο δραματικό από τα πέντε σύντομα μηνύματα που εκφώνησε στον λαό του από τα μικρόφωνα του Radio Magallanes. Η επίγνωση πως το τέλος του έφθανε ήταν αισθητή στη φωνή του, όμως δεν του έλειπαν το θάρρος και η βούληση να αφήσει στον λαό του ένα κληροδότημα.

Οι συνθήκες κάτω από τις οποίες βρήκε τον θάνατο ο Αλιέντε δεν έχουν διευκρινιστεί ποτέ. Ο ίδιος βρισκόταν στο Προεδρικό Μέγαρο της Μονέδα και σύμφωνα με την επίσημη εκδοχή αυτοκτόνησε με το καλάσνικοφ ΑΚ-47 που του είχε δωρήσει ο Κουβανός ηγέτης, Φιντέλ Κάστρο, προκειμένου να μην πέσει στα χέρια των πραξικοπηματιών. Άλλοι υποστηρίζουν πως σκοτώθηκε από τους πραξικοπηματίες υπερασπιζόμενος το Μέγαρο.

Η φωτογραφία άγνωστης ημερομηνίας απεικονίζει δεξιά τον Αλιέντε με τον Πινοσέτ τότε επικεφαλής των ενόπλων δυνάμεων

Ζωντανές οι ουλές της δικτατορίας

Οι προσπάθειες της χιλιανής Δεξιάς να απαλλάξει τον Πινοσέτ και τους συνεργούς από κάθε κατηγορία του ποτέ δεν σταμάτησαν και η κοινωνία της χώρας εξακολουθεί να είναι διχασμένη και να παραμένουν ζωντανές οι ουλές που άφησε η Δικτατορία. Οι δυσκολίες της νυν προέδρου Μισέλ Μπατσελέτ να διαχειριστεί αυτήν τη βαριά κληρονομιά αναδεικνύουν το πόσο τα γεγονότα εκείνης της εποχής έχουν αφήσει βαθιά ίχνη στη χώρα.

Πολλοί πολιτικοί που είχαν αναλάβει καθήκοντα επί Δικτατορίας εξακολουθούν να έχουν ενεργό ρόλο στα πολιτικά δρώμενα της Χιλής. Όπως ο πρώην ΥΠΕΞ του Πινοτσέτ, Σέρχιο Φερνάνδες, ο Αντρές Τσάντγουϊκ, υπουργός Εσωτερικών του δικτάτορα, ο Σεμπαστιάν Πινιέρα, που ως νεαρός συμμετείχε στο -αντίστοιχο των ναζιστικών- πογκρόμ του Τσατσαρίλιας το 1977 για τη «σωτηρία της πατρίδας». Και πολλοί άλλοι ακόμη.

Το σχέδιο των Chicago Boys

Οι προσπάθειες της Εθνικής Επιτροπής για την Ιστορική Μνήμη είναι δύσκολες. Γιατί ο στόχος της προσκρούει στις βαθιές ρίζες που έχει απλώσει ακόμη ένα πιο καταχθόνιο σχέδιο, που βρήκε την εφαρμογή του στη Χιλή και απλώθηκε στην Αργεντινή, τη Βραζιλία, τη Βολιβία, την Παραγουάη και την Ουρουγουάη. Ήταν το σχέδιο των Chicago Boys του υπερσυντηρητικού καθηγητή Οικονομίας του Παν/μιου του Σικάγου Μίλτον Φρίντμαν για την εξάπλωση του νεοφιλελεύθερου μοντέλου οικονομίας, όποιο κι εάν είναι το κόστος για τα «υποτελή» κράτη. Ένα σχέδιο με αιχμή του δόρατος το FBI και τη CIA, προκειμένου να εξουδετερωθούν με όποιον τρόπο όσοι αντιτίθενται. Στη Χιλή, η εφαρμογή αυτού του σχεδίου έλαβε τη μορφή του αγώνα ανάμεσα στις δυνάμεις της αντίδρασης και τον εκλεγμένο Πρόεδρο από τον λαό.

Η δικτατορία του Πινοσέτ δεν είχε σχεδιαστεί απλώς για να ανατρέψει τον προοδευτικό Αλιένδε. Είχε στόχο να χρησιμεύσει ως «εργαστήριο» για την εφαρμογή ενός μοντέλου ανάπτυξης που θα μπορούσε να εξαχθεί αργότερα και στο εξωτερικό. Μία αληθινή επανάσταση του μοντέλου παραγωγής στο πλαίσιο του τότε αναδυόμενου παγκοσμιοποιημένου καπιταλισμού. Μέσα από τη νεοφιλελεύθερη πολιτική, που κατήργησε κάθε δομή κοινωνικών παροχών και εργασιακών και κοινωνικών δικαιωμάτων, η χώρα εκσυγχρονίστηκε, προκειμένου να εξυπηρετεί τις ανάγκες των ξένων εταιρειών, στα χέρια των οποίων πέρασε η παραγωγή της. Αυτός ο εκσυγχρονισμός είναι και ο λόγος που όταν ο Πινοσέτ αποχώρησε το 1988 από την ενεργό πολιτική, το 43% των κατοίκων της χώρας τον υποστήριζε. Το σχέδιο των Chicago Boys συνεχίζει να εφαρμόζεται ακόμη με πολλές παραλλαγές και σήμερα. Πρόσφατο παράδειγμα ο οικονομικός στραγγαλισμός της Βενεζουέλας.

Η θυσία, πάντως, του Αλιέντε εξακολουθεί να αποτελεί ένα σύμβολο αγώνα στην ήπειρο της Λατινικής Αμερικής. Ακόμη αντικατοπτρίζει το παράδειγμα για το κόστος που καλείται ένα κράτος της περιοχής να πληρώσει όταν θελήσει για κάποιο, σύντομο, χρονικό διάστημα να ακολουθήσει τη δική του εμπειρία, να εφαρμόσει το δικό του παράδειγμα στη διακυβέρνηση και στην οικονομία, να χαράξει μία ανεξάρτητη, δημοκρατική πολιτική, χωρίς τις παρεμβάσεις του «μεγάλου γείτονα», της Ουάσινγκτον, που θεωρεί τη Λατινική Αμερική ζωτικό χώρο επιρροής της.

(ΑΠΕ-ΜΠΕ)

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Αστυνομική επιχείρηση για την εκκένωση δύο υπό κατάληψη κτηρίων στην πλατεία Βάθη

Οργανωμένη αστυνομική επιχείρηση, που ξεκίνησε λίγο μετά τις 06:00 το πρωί της Πέμπτης, πραγματοποιήθηκε για την εκκένωση κτηρίου που τελεί υπό κατάληψη στη συμβολή...

Δολοφονία αμερικανίδας βιολόγου: «Με κατέλαβαν δαιμονικές δυνάμεις», λέει ο 27χρονος

Ειδικός πραγματογνώμονας ορίστηκε, προκειμένου να εξετάσει ψυχιατρικά τον 27χρονο που ομολόγησε ότι δολοφόνησε την Αμερικανίδα βιολόγο Σούζαν Ίτον, στα Χανιά. Η οικογένειά του προσανατολίζεται ώστε...

Ξεκινούν την Παρασκευή οι αιτήσεις για το κοινωνικό τιμολόγιο της ΔΕΗ – Τι πρέπει να γνωρίζετε

Ξεκινούν από αύριο Παρασκευή οι νέες αιτήσεις για το Κοινωνικό Τιμολόγιο της ΔΕΗ και των λοιπών προμηθευτών ηλεκτρικής ενέργειας. Για την ενημέρωση των πολιτών...

ΔΗΜΟΦΙΛΗ

Η Ειρήνη Καζαριάν στο θεατρικό σανίδι – Οι προκλητικές δηλώσεις και η ειρωνεία στους δημοσιογράφους (video)

Η περσινή νικήτρια του «Greece’s next top model» Ειρήνη Καζαριάν ετοιμάζεται να παίξει στην παράσταση «Κούκλες» του Ίψεν. Άφησε για λίγο τις πασαρέλες και...

Βερύκιος σε Τσιμτσιλή: Βγαίνεις και λες πράγματα και αν δεν είναι κανένας εκεί να σε μαζέψει… (video)

Κατά τη διάρκεια της εκπομπής «Happy Day» ο Δήμος Βερύκιος έκανε τις παρατηρήσεις του στη Σταματίνα Τσιμτσιλή. «Θέλεις ένα χεράκι ξύλο γιατί λες πράγματα πολλές...

Δείτε πώς αντέδρασε ο Γιάννης Μπέζος όταν έμαθε πως η Καζαριάν θα παίξει Ίψεν (video)

Η Ειρήνη Καζαριάν προκάλεσε συζητήσεις με την απόφασή της να ανέβει στο θεατρικό σανίδι. Μετά τις δηλώσεις της που δημιούργησαν συζητήσεις ο Γιάννης Μπέζος...

Ξέσπασε ο Λιάγκας μετά τις δηλώσεις της Καζαριάν: Αυτή είναι η κατάντια της κοινωνίας μας (video)

Ο Γιώργος Λιάγκας κατά τη διάρκεια της εκπομπής τoυ βλέποντας της δηλώσεις της Ειρήνης Καζαριάν έγινε έξαλλος. Η νικήτρια του περσινού «Greece’s next top...

Γιώργος Νταλάρας: Το περιεχόμενο των τραγουδιών του Ρουβά ήταν κοντά σχεδόν στο τίποτα (video)

Ο Γιώργος Νταλάρας αναφέρθηκε στις αλλαγές που έχουν υπάρξει στον χώρο του τραγουδιού αλλά και στα ακούσματα των μικρών παιδιών που γι’αυτά υπεύθυνους θεωρεί...

Έβαλε «φωτιά» στην πίστα με την αποκαλυπτική της εμφάνιση

Ποια γνωστή ελληνίδα τραγουδίστρια προκάλεσε αναστάτωση στους θαμώνες του νυχτερινού κέντρου που εμφανίζεται βγαίνοντας στην πίστα με ένα άκρως αποκαλυπτικό φόρεμα; Εκτός από φωνάρα είναι...

Δείτε πώς αντέδρασε ο Τσιμιτσέλης όταν η Τσιμτσιλή τον ρώτησε για τη Λασκαράκη (video)

Ο Γιάννης Τσιμιτσέλης ήταν καλεσμένος στην πρεμιέρα της εκπομπής «Happy Day» το πρωί της Δευτέρας. Ο ηθοποιός πήγε στην εκπομπή με αφορμή την πρεμιέρα της...

Ο Πάνος Ζάρλας είχε κάνει πρόταση γάμου στη Μιζεράκη τη μοιραία βραδιά; (video)

Η Στέλλα Μιζεράκη αναφέρθηκε στο μοιραίο βράδυ πριν το δυστύχημα του Πάνου Ζάρλα και κλήθηκε να απαντήσει αν ισχύει πως της είχε κάνει πρόταση...

Έξαλλος με τον Κυριάκο ο Αναστασιάδης

Μπορεί μπροστά στις κάμερες, στην πρόσφατη συνάντηση Μητσοτάκη – Αναστασιάδη, να φαίνονταν όλα καλά και όλα ωραία, αλλά σύμφωνα με πληροφορίες μας, μόνο έτσι...

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ

Ξεκινούν την Παρασκευή οι αιτήσεις για το κοινωνικό τιμολόγιο της ΔΕΗ – Τι πρέπει...

Ξεκινούν από αύριο Παρασκευή οι νέες αιτήσεις για το Κοινωνικό Τιμολόγιο της ΔΕΗ και των λοιπών προμηθευτών ηλεκτρικής ενέργειας. Για την ενημέρωση των πολιτών...

Το «πείραγμα» της Πιπιλή σε Παπανδρέου στο δείπνο της Ντόρας – «Θα έχουμε ντράβαλα»

Οι περιγραφές της Φωτεινής Πιπιλή είναι αν μη τι άλλο απολαυστικές, κάτι που άλλωστε αποδεικνύεται από τη στιχομυθία που αποκάλυψε ότι είχε με τον...

Η Νίκη η Τζαβέλα παρομοιάζει τη 16χρονη ακτιβίστρια Γκρέτα Τούνμπεργκ με τον… εξορκιστή

Η πρώην ευρωβουλευτής του ΛΑΟΣ που έγινε γνωστή στο Πανελλήνιο το 2011 όταν από το ευρωκοινοβούλιο έλεγε «αν είναι να καεί η Ελλάδα, να...

Νεκρή 26χρονη Ρωσίδα από ηλεκτροπληξία – Έπεσε το κινητό της στην μπανιέρα

Τραγικό θάνατο από ηλεκτροπληξία βρήκε μία 26χρονη στη Ρωσία, όταν έπεσε το κινητό της -το οποίο φόρτιζε- στην μπανιέρα την ώρα που έκανε μπάνιο. Την...

Έγκυος η Τάμτα; Ο Κασιδόκωστας πόσταρε μία φωτογραφία όλο νόημα

Η Τάμτα και ο Πάρις Κασιδόκωστας είναι ζευγάρι τα τελευταία χρόνια και πολύ ερωτευμένο. Η τραγουδίστρια έχει αποκτήσει από τον πρώτο της γάμο μία κόρη...