Δημήτρης Σταράκης: Ο Phylax των εφησυχασμών μας

Έριξαν, σύμφωνα με τις δηλώσεις του δημάρχου στο Παλαιό Φάληρο, τον κόκκινο φύλακα με φτερά. Μετά από πορείες, διαμαρτυρίες, εκτόξευση μπογιάς, τώρα ήρθε η αποκαθήλωση του με σχοινιά. Ένας ευνουχισμός του Κακού, του σεξουαλικά Ανεπίτρεπτου, αφού το έργο θύμιζε έντονα τον αντρικό φαλλό στη θέση του κεφαλιού του.

Ποτέ δε βλέπουμε ένα αντικείμενο όπως είναι. Το βλέπουμε κουβαλώντας τις πεποιθήσεις που έχουμε υιοθετήσει, τα επιτρεπτά και τα ανεπίτρεπτα με τα οποία χαράζουμε την πορεία μας στη ζωή. Πέραν από το αν μας αρέσει ή όχι (κάτι πολύ φυσιολογικό το να υπάρχουν και οι δύο απόψεις ως γούστα), Phylax, o «Φύλακας» δεν σχεδιάστηκε ως διαβολικός άγγελος, ούτε ως πραγματικός φαλλός: Είχε φαλλικό σχήμα για να συμβολοποιηθεί ως φύλακας του Δήμου. Γνωρίζουμε άλλωστε ότι οι φαλλοί λατρεύονταν ως αντικείμενα που συμβόλιζαν την ισχύ και τη δύναμη, όπως αντίστοιχα λατρεύονταν και οι γυναικείοι γυμνοί μαστοί ως σύμβολα γονιμότητας και σεβασμού. Μα η αναπαράσταση του αγγέλου στη χώρα μας έχει επικρατήσει να έχει άλλη μορφή, με βάση την ορθόδοξη χριστιανική οπτική: Λευκότητα, συνήθως πραότητα στο ύφος και φως. Ο κόκκινος φύλακας με το φαλλικό κεφάλι ήταν πολύ αντιδραστικός στις διαμορφωμένες και ισχυρές πεποιθήσεις μας για τη μορφή του. Θυμηθείτε τις πρόσφατες αντιδράσεις για τον μαύρο Αχιλλέα: Το διαφορετικό έρχεται να μας κινήσει αρχικά το ενδιαφέρον, αλλά το αν θα το αποδεχτούμε ή όχι εξαρτάται από το πόσο μπορούμε να αποδεχτούμε τη συνύπαρξη του με μας.

Ο γλύπτης του έργου, Κωστής Γεωργίου, δήλωσε πρόσφατα: «Δηλαδή τι πρέπει να βάλουμε έναν Ποσειδώνα επειδή είναι δίπλα στη θάλασσα; Η λογική του έργου τέχνης είναι να δώσει νέους κώδικες, να βάλει τους ανθρώπους να σκέφτονται. Δεν έχει σχέση με θρησκείες και συμβολισμούς.»

Αυτό που βλέπουμε όμως είναι ότι το έργο θα έρθει αντιμέτωπο με τις θρησκευτικές, ιδεολογικές, πολιτισμικές πεποιθήσεις μας όταν εκτεθεί μπροστά από το βλέμμα μας. Έτσι, η διαδικασία σκέψης μπορεί να επιφέρει ακόμη και την απόπειρα καταστροφής του έργου αυτού, από ανθρώπους που αρνούνται να τοποθετήσουν κάτι διαφορετικό δίπλα και όχι στη θέση των προτύπων τους.

Η καταστροφή του Φύλακα είναι η καταστροφή του Διαφορετικού. Και η καταστροφή του Διαφορετικού φέρνει σταδιακά την πολτοποίηση κάθε διαφορετικού ερεθίσματος που προκύπτει ούτως ή άλλως στην καθημερινότητα μας. Χρειαζόμαστε Φύλακες στη ζωή μας για να μας θυμίζουν τις πολλαπλές όψεις της ζωής και όχι μία και μόνο όψη της. Χρειαζόμαστε Φύλακες για να μας φυλάνε από τους ίδιους μας τους εφησυχασμούς.