Ο Νίκος Γρηγοριάδης, δημιουργός του βιβλιοφιλικού blog proustandkraken.blogspot.gr, προτείνει στους αναγνώστες μας βιβλία για το καλοκαίρι.

Γράφει ο Νίκος Γρηγοριάδης

Είτε είστε απ’ αυτούς που ανοίγουν βιβλίο μόνο κάθε καλοκαίρι στις διακοπές (ή κάθε δίσεκτο), είτε απ’ αυτούς που διαβάζουν πάντοτε και παντού (να το κοιτάξετε αυτό, δεν το λες normal), όλοι θα συμφωνήσετε ότι ο χρόνος των καλοκαιρινών διακοπών προσφέρεται για απόδραση (και) μέσα από ένα καλό βιβλίο.

Picture it: Εσείς, μόνοι με ένα βιβλίο, σε μια χρυσαφένια αμμουδιά με τιρκουάζ νερά (άντε και πράσινα αλλά όχι σκούρο μπλε με αγριεύει). Η οικογένεια, η σχέση, οι φίλοι, το tablet, το κινητό και ό,τι άλλο θα μπορούσε να σας αποσπάσει από τη θάλασσα και το βιβλίο έχουν εξαφανιστεί (το ίδιο και τα λαϊκά πίστας που παραδόξως και αψυχολογήτως ακούγονται στα ελληνικά bitch-bar από το πρωί μέχρι το βράδυ). Ποιά βιβλία, λοιπόν, θα βάζατε στις αποσκευές σας, ώστε από τη μία να ταξιδέψετε μέσα απ’ αυτά, από την άλλη να μη νιώσετε την ανάγκη να τσεκάρετε τα mail σας, το facebook και τα λοιπά αγχωτικά, χρονοβόρα και ενεργοβόρα;

Οι λίστες βιβλίων -ιδίως οι καλοκαιρινές- είναι δύσκολη υπόθεση. Θα πρέπει να περιλαμβάνουν βιβλία για όλα τα γούστα και απ’ όλα τα είδη, ώστε ο καθένας να βρει αυτό που τον ενδιαφέρει. Άσε που για να επιλέξεις ένα βιβλίο θέλεις και να ‘χει λίγο απ’ όλα. Κάπως σαν την επιλογή νησιού για διακοπές: να έχει φανταστικές θάλασσες (οργανωμένες και μη, βότσαλο και άμμο), να είναι για παρέα (αλλά και για ζευγάρια), να έχει καλό φαγητό (φθηνό και γκουρμέ), να μην είναι πολύ μακριά (μη χάσεις δυο μέρες απ’ την άδεια, αλλά να μην είναι και δίπλα, για να καταλάβεις το ταξίδι)!

Προσπάθησα, εν προκειμένω, να ικανοποιήσω όλα τα γούστα (άντε τα περισσότερα), με βασικό κριτήριο το καλό βιβλίο. Όπως ακριβώς κάνω και στο proustandkraken.blogspot.gr, θα σας προτείνω αυστηρά και μόνο βιβλία που πραγματικά αξίζει να διαβαστούν. Σ’ αυτήν εδώ τη λίστα λοιπόν θα βρείτε βιβλία σπουδαία, βιβλία που θα σας σημαδέψουν, ιστορίες που θα θυμάστε και ήρωες που θ’ αγαπήσετε.

Διαλέξτε άφοβα οποιοδήποτε από τα παρακάτω βιβλία (τυχαία η σειρά) και σας λέω με σιγουριά ότι ένας από τους λόγους που θα θυμάστε αυτό το καλοκαίρι θα είναι σίγουρα και το ότι διαβάσατε ένα από αυτά. Για να σας βοηθήσω στην επιλογή θα παραθέσω σε κάθε βιβλίο την πρώτη παράγραφο.

  1. Καλοκαίρι” της Edith Wharton (Mετάφραση: Έλλη Έμκε, Εξώφυλλο: Θάνος Κακολύρης, Εκδόσεις Παπαδόπουλος)

“Μια κοπέλα βγήκε από το σπίτι του δικηγόρου Ρόγιαλ, στο τέρμα του μοναδικού δρόμου του Νορθ Ντόρμερ, και στάθηκε στο κατώφλι. Ήταν νωρίς κάποιο απόγευμα του Ιουνίου. Ένας ουρανός διάφανος, όπως την άνοιξη, έλουζε με βροχή από ασημένιες ηλιαχτίδες τις στέγες του χωριού, τα γύρω λιβάδια και τα δάση από αγριόπευκα”.

Πολλοί το θεωρούν το κορυφαίο έργο της. Καλύτερο ακόμα και από “Τα χρόνια της αθωότητας”. Η ιστορία της δυναμικής Τσάριτι Ρόγιαλ, η σεξουαλική της αφύπνιση σε ένα απολύτως συντηρητικό περιβάλλον και ο έρωτάς της για τον Λούσιους Χάρνεϊ ήταν οι αφορμές για να μιλήσει η Wharton για τα πραγματικά θέλω μιας γυναίκας και τη διεκδίκησή τους. Αν σκεφτεί κανείς ότι το μυθιστόρημα γράφτηκε το 1917, μπορεί να συλλάβει το θόρυβο που προκάλεσε στην εποχή του. Ένα βιβλίο τολμηρό που μιλάει στους αναγνώστες του σήμερα με την ίδια δύναμη που μιλούσε στους αναγνώστες του 1917. Το εξώφυλλο είναι απλά υπέροχο!

1

  1. Ο αχός της εποχής” του Julian Barnes (Μετάφραση: Θωμάς Σκάσσης, Εξώφυλλο: Redoine Amzlan, Eκδόσεις Μεταίχμιο)

Συνέβη μεσούντος του πολέμου στην αποβάθρα ενός σιδηροδρομικού σταθμού, που ήταν επίπεδη και σκονισμένη σαν την αχανή πεδιάδα που την περιέβαλλε. Το ακινητοποιημένο τρένο βρισκόταν δυο μέρες δρόμο μακριά από τη Μόσχα, κατευθυνόμενο προς τα δυτικά”.

Ο ιδιοφυής συνθέτης Ντμίτρι Σοστακόβιτς, η σχέση του με την εξουσία και η σύγκρουσή του με το σταλινικό καθεστώς είναι το θέμα που πραγματεύεται ο Barnes σε αυτό το συγκλονιστικό μυθιστόρημα ιδεών. Το βιβλίο χωρίζεται σε τρία μέρη και πραγματεύεται διαφορετικές περιόδους της ζωής του μεγάλου συνθέτη. Βαθιά ανθρώπινο, γεμάτο μουσική, αλλά και φόβο, ο οποίος ευτυχώς καλύπτεται από τη μουσική του Σοστακόβιτς, που εν τέλει νίκησε το ολοκληρωτικό καθεστώς και θα ακούγεται για πάντα. Α must-read!

2

  1. Λάιλα” της Μarilynne Robinson (Μετάφραση: Κατερίνα Σχινά, Εξώφυλλο: Redoine Amzlan, Εκδόσεις Μεταίχμιο)

To κοριτσάκι στεκόταν ακριβώς εκεί, στα σκαλιά, μέσα στο σκοτάδι, με τα μπράτσα τυλιγμένα γύρω του για να προστατευτεί από το κρύο· είχε πλαντάξει στο κλάμα και τα βλέφαρά του έγερναν. Δεν άντεχε άλλο να ολολύζει· έτσι κι αλλιώς δεν την άκουγαν, και να την άκουγαν, όμως, τα πράγματα μάλλον θα χειροτέρευαν.”

Η Marilynne Robinson είναι μία από σημαντικότερες αμερικανίδες συγγραφείς. Μετά τα εξαιρετικά “Γκίλιαντ” και “Στο σπίτι” (και τα δύο από τις εκδόσεις Εν πλω και σύντομα και από το Μεταίχμιο) μας παραδίδει ένα ακόμα αριστούργημα, τη Λάιλα, την ιστορία ενός ορφανού κοριτσιού που περιπλανιέται στην Αμερική της Μεγάλης Ύφεσης, αναζητώντας ένα κάποιο καταφύγιο, τρυφερότητα, αγάπη. Βαθιά ανθρώπινο μυθιστόρημα εμποτισμένο από εξίσου βαθιά πίστη. Η όμορφη έκδοση συνοδεύεται από ένα επίμετρο του Σταύρου Ζουμπουλάκη με τίτλο “Η εντολή της ζωής και οι απροσδόκητοι δρόμοι της καλοσύνης” καθώς και με μία συζήτηση της συγγραφέως με τον Πρόεδρο των ΗΠΑ, Barack Obama.

3

  1. Ο υπέροχος Γκάτσμπυ” του F.S. Fitzgerald (Μετάφραση: Αργυρώ Ζαζαρίου, Εξώφυλλο: Θάνος Κακολύρης, Εκδόσεις Παπαδόπουλος)

Στα παιδικά και πιο ευάλωτα χρόνια μου, ο πατέρας μου μού έδωσε μια συμβουλή που έκτοτε τριβελίζει το μυαλό μου. “Όποτε σου έρχεται να κατακρίνεις κάποιον”, μου είπε, “καλό είναι να θυμάσαι ότι δεν έχουν όλοι οι άνθρωποι σ’ αυτό τον κόσμο τα πλεονεκτήματα που είχες εσύ”.

Πολλοί έχουμε δει την ταινία. Πόσοι από μας, όμως, έχουμε διαβάσει το αριστούργημα του Φιτζέραλντ; Το αμερικάνικο όνειρο, ο αιώνιος έρωτας, η άνοδος και η πτώση ενός ανθρώπου που έκανε τα πάντα, για να κερδίσει την καρδιά της αγαπημένης του. Το βιβλίο αυτό δεν είναι μόνο επίδειξη, πλούτος και όνειρα. Είναι πολλά περισσότερα και θεωρείται ήδη κλασικό. Και μόνο το γεγονός ότι γράφτηκε πριν το Μεγάλο Κραχ και πραγματεύεται την “Εποχή της Τζαζ”, την εποχή των θαυμάτων, της τέχνης, της υπερβολής, όπως έλεγε ο Φιτζέραλντ, αρκεί, για να αποκτήσει η ανάγνωσή του άλλη διάσταση στην Ελλάδα της κρίσης. Συγκλονιστικό εξώφυλλο.

4

  1. H γυναίκα από το Zάγκρεμπ” του Philip Kerr (Μετάφραση: Ιλάειρα Διονυσοπούλου, Εξώφυλλο: Τwo Associates, Eκδόσεις Κέδρος).

Οι λύκοι συνήθως γεννιούνται με μάτια βαθυγάλαζα. Έπειτα ξανοίγουν και σταδιακά ξεθωριάζουν, ώσπου παίρνουν το οριστικό τους χρώμα, που είναι συνήθως κίτρινο. Τα χάσκι από την άλλη έχουν μπλε μάτια, κι έτσι οι άνθρωποι νομίζουν ότι υπάρχουν και λύκοι γαλανομάτηδες, αλλά, για να ακριβολογούμε, δεν υπάρχουν. Αν συναντήσετε ποτέ λύκο με μπλε μάτια, τότε δεν θα είναι καθαρόαιμος, θα είναι υβρίδιο. Η Ντάλια Ντρέσνερ είχε τα πιο εντυπωσιακά μπλε μάτια που έχω δει ποτέ σε γυναίκα. Στοιχηματίζω όμως πως βαθιά μέσα της είχε και κάτι από λύκο”.

Ιστορία, ατμόσφαιρα, αγωνιώδης πλοκή, χαρακτήρες ολοζώντανοι και ένα μυστήριο που ξετυλίγεται με μοναδικό τρόπο από την πένα του μάστορα του είδους Philip Kerr. Τί άλλο θέλετε από ένα βιβλίο; Αναμφισβήτητα μία από τις καλύτερες ιστορίες με τον αγαπημένο ήρωα Μπέρνι Γκούντερ που μας συστήθηκε με την περίφημη “Τριλογία του Βερολίνου” (Εκδόσεις Κέδρος). Μία εξυπηρέτηση από τον Γκέμπελς για την ερωμένη του θα βυθίσει τον ήρωά μας στην τερατώδη και σκοτεινή ιστορία, όπως αυτή γράφτηκε με τα μελανότερα χρώματα στα Βαλκάνια και ειδικά στην Κροατία. Φοβερό βιβλίο.

5

  1. Το Μεγάλο Πουθενά” του James Ellroy (Mετάφραση: Ανδρέας Αποστολίδης, Εξώφυλλο: Mihai Zgondoiu, Eκδόσεις Κλειδάριθμος)

Η καταιγίδα ξέσπασε λίγο πριν από τα μεσάνυχτα, πνίγοντας τα κορναρίσματα και τον σαματά του παραδοσιακού εορτασμού της Πρωτοχρονιάς στη Στριπ, φέροντας έτσι το 1950 στο υποτμήμα του Δυτικού Χόλιγουντ του Γραφείου του Σερίφη μέσα σε ένα κύμα από ουρλιαχτά ανθρώπων και ασθενοφόρων”.

Υπάρχει το Λος Άντζελες και το Λος Άντζελες του James Ellroy. Aν έχετε διαβάσει βιβλία του με αντιλαμβάνεστε. Αν όχι θα δείτε τί εννοώ διαβάζοντας το “Μεγάλο Πουθενά”, ένα από τα κορυφαία έργα του μεγάλου συγγραφέα. Το βιβλίο αυτό, που αποτελεί το δεύτερο μέρος της “Τετραλογίας του Λος Άντζελες”, μας μεταφέρει στην Πόλη των Αγγέλων τη δεκαετία του ’50, όπου σεξουαλικά εγκλήματα τρομοκρατούν τους κατοίκους και ο μακαρθισμός είναι στο ζενίθ του λόγω του “Κόκκινου Φόβου” (Red Scare), όπως αποκαλούνταν ο φόβος του κομμουνισμού στην απέναντι όχθη του Ατλαντικού. Απολύτως ατμοσφαιρικό και απολύτως νουάρ από έναν μετρ του είδους.

6

  1. “Ο Μαίτρ της Δευτέρας Παρουσίας” του Leo Perutz (Μετάφραση: Ρόζα Ιωαννίδου, Σχεδιασμός εξωφύλλου: Βάσω Αβραμοπούλου, Εκδόσεις Κίχλη)

Το έργο μου ολοκληρώθηκε. Κατέγραψα όλα όσα συνέβησαν το φθινόπωρο του 1909, τα τραγικά εκείνα συμβάντα, με τα οποία συνδέθηκα με τόσο περίεργο τρόπο. Έγραψα όλη την αλήθεια. Τίποτα δεν παρέλειψα, τίποτα δεν απέκρυψα. Γιατί να το κάνω άλλωστε; Δεν έχω λόγο να κρύψω τίποτα.

Πρόκειται για ένα αγωνιώδες και ατμοσφαιρικό αστυνομικό (και γοτθικό το λες) μυθιστόρημα με μπόλικα στοιχεία μεταφυσικού. Βρισκόμαστε στο 1909, σε μια έπαυλη στην αυτοκρατορική Βιέννη. Ένας διάσημος ηθοποιός βρίσκεται νεκρός και αρχίζουν τα ερωτήματα για το αν πρόκειται για φόνο ή αυτοκτονία. Παράλληλα και άλλοι μυστηριώδεις φόνοι συγκλονίζουν τη Βιέννη. Δύο φίλοι του νεκρού αναλαμβάνουν να βρουν την αλήθεια, ένας εκ των οποίων είναι και ο αφηγητής της ιστορίας μας και ένας εκ των υπόπτων! Η ασάφεια και η αμφισβήτηση των λεγομένων του αφηγητή μετατρέπουν τον αναγνώστη σε ντετέκτιβ, ενώ τα πράγματα περιπλέονται συνεχώς και τα σύννεφα του πολέμου μαζεύονται πάνω από τον ουρανό της Ευρώπης και της καταρρέουσας Αυστροουγγρικής Αυτοκρατορίας. Η έκδοση-κομψοτέχνημα συνοδεύεται από επίμετρα και εικόνες.

7

  1. Ο κρυφός πυρήνας των ερυθρών ταξιαρχιών” του Δημήτρη Μαμαλούκα (Φωτογραφία εξωφύλλου: Εnrico Scuro, Σχεδιασμός: tillnoon.com, Eκδόσεις Κέδρος)

H παγωμένη νύχτα σπάει σιγά σιγά κι αρχίζει να χαράζει. Μέσα στο διαμέρισμα επικρατεί απόλυτη ησυχία. Ακούγεται μόνο το ρολόι της κουζίνας. Τικ Τακ. Δεν υπάρχει θέρμανση και κάνει διαολεμένο κρύο. Στο μικρό μπαλκόνι κρέμεται ένα θερμόμετρο. Δείχνει μείον τέσσερις βαθμούς. Όλα τα τζάμια είναι θολωμένα. Μιλάνο, συνοικία Λαμπράτε”.

Έχω την εντύπωση ότι το βιβλίο αυτό θα τα πάει περίφημα, όπου κι αν εκδοθεί. Έχει όλα εκείνα τα στοιχεία για να συνεπάρει και να ξενυχτήσει τους αναγνώστες του, χωρίς να υπολείπεται σε λογοτεχνική αξία. Η εξαφάνιση ενός νεαρού Ιταλού το 2007 και μία δολοφονική επίθεση από τις Ερυθρές Ταξιαρχίες το 1979 συνδέονται με περίεργο τρόπο και οι αγαπημένοι μας ήρωες από άλλο αγαπημένο βιβλίο του Μαμαλούκα “Η χαμένη βιβλιοθήκη του Δημητρίου Μόστρα” (Καστανιώτης), αναλαμβάνουν την υπόθεση. Πολλές ανατροπές, ωραία ατμόσφαιρα, δυνατή μουσική και πέντε χρόνια έρευνας μας προσφέρουν ένα συναρπαστικό ανάγνωσμα, ό,τι πρέπει για τα ζεστά καλοκαιρινά βράδια.

8

  1. Την Κυριακή έχουμε γάμο” του Γιάννη Ξανθούλη (To εξώφυλλο κοσμεί πίνακας του συγγραφέα, Σχεδίαση Εξωφύλλου: Γιώργος Παναρετάκης, Εκδόσεις Διόπτρα)

Τα φωτοστέφανα τα έβαζε μόνος του. Αν ήταν ζωγράφος, θα τα χρωμάτιζε σε λιλά τόνους θριαμβευτικού πένθους και ηρωικών αποφάσεων μιας ιδιωτικής ευτέλειας, που πιθανόν να περνιόταν για αξία. Έτσι καθόρισε τη ζωή του. Τη ζωή που πήγαινε τώρα να ξαναβρεί, με ωραία φωτογενή ερωτηματικά, χωρίς την αγωνία και την έπαρση των νεαρών ηλικιών. Γι’ αυτό και δεν ενημερώθηκε απολύτως κανένας για το ταξίδι”.

Τον Γιάννη Ξανθούλη τον αγαπάει ο κόσμος. Και όχι άδικα. Έφηβος διάβασα για πρώτη φορα “Το καλοκαίρι που χάθηκε στο χειμώνα” και έκτοτε δεν άφησα βιβλίο του αδιάβαστο. Είναι ένας εξαιρετικός συγγραφέας που εξακολουθεί να μας δίνει βιβλία γλυκόπικρα, μαγευτικά, βιβλία καθρέφτες, στα οποία αντικατοπτρίζεται η αθάνατη ελληνική οικογένεια και κοινωνία. Σε γάμο μας προσκαλεί ο συγγραφέας με το τελευταίο του βιβλίο, που βραβεύτηκε φέτος με το Βραβείο Βιβλίου Public. Ένα ελληνικό ζεστό καλοκαίρι, ένα road trip κάπου τη δεκαετία του ’50, ένας γάμος και μια ιστορία που δε θες να τελειώσει. Δε θα θυμάστε πότε φτάσατε από την πρώτη στην τελευταία σελίδα, πιστέψτε με. Και τί ωραίος ο πίνακας του συγγραφέα στο εξώφυλλο!

9

  1. H αγάπη μιας καλής γυναίκας” της Alice Munro (Μετάφραση: Τρισεύγενη Παπαϊωάννου, Εξώφυλλο: Redoin Amzlan, Eκδόσεις Μεταίχμιο)

Οι σωροί από χιόνι ήταν τόσο ψηλοί στον κεντρικό δρόμο, που ένας θολωτός διάδρομος είχε ανοιχτεί σε έναν απ’ αυτούς, ανάμεσα στον δρόμο και το πεζοδρόμιο, μπροστά στο ταχυδρομείο. Τον είχαν τραβήξει φωτογραφία και την είχαν δημοσιεύσει στη Herald-Advance του Τζούμπιλι, έτσι που μπορούσες να την κόψεις και να τη στείλεις σε συγγενείς και γνωστούς που ζούσαν σε λιγότερο ηρωικά κλίματα, στην Αγγλία, την Αυστραλία ή το Τορόντο”.

Τα διηγήματα της Munro δεν τα διαβάζεις για τη δράση ή την πρωτοτυπία της πλοκής τους. Τα διαβάζεις για να αναλογιστείς και να βρεις σ’ αυτά τη δική σου ζωή, τις επιλογές σου, την καθημερινότητά σου, ενώ η σπουδαία συγγραφέας συνεχώς σου υπενθυμίζει ότι ναι, και αυτή ακόμα η ρουτίνα μπορεί να σου προσφέρει ευτυχισμένες στιγμές. Τα διηγήματα αφορούν τις καθημερινές ζωές των απλών ανθρώπων, των νοικοκυρών που αναζητούν την ευτυχία. Είναι όμως τέτοια η ικανότητα της βραβευθείσας με Nobel Munro που πάντα στο μικρό και ασήμαντο υπάρχει υπαινιγμός για κάτι μεγάλο, μυστήριο και βαθύ. Στο βιβλίο περιλαμβάνεται και η συνέντευξη που έδωσε η συγγραφέας αντί ευχαριστήριου λόγου για το Nobel.

10

  1. O Δράκος της Πρέσπας Ι – Η κοιλάδα της λάσπης” της Ιωάννας Μπουραζοπούλου (Εικόνες Εξωφύλλου: Shutterstock – Krisosheev Vitaly, Eugenio Marongiou, Εκδόσεις Καστανιώτη)

«Ήμαρτον Κύριε, σταυροκοπήθηκε άναυδος ο γερο-Σεβαστιανός, ο φύλακας της Νότιας Πύλης της Πρέσπας. Στεκόταν μπροστά στο αυτοσχέδιο φυλάκιό του -έναν τριώροφο πυργίσκο καμπαναριού το μεσαίο πάτωμα του οποίου είχε μετατρέψει σε κονάκι- με το στόμα ανοιχτό από έκπληξη και τις κόρες διεσταλμένες από τρόμο, μην τολμώντας να μπει μέσα, να προστατευτεί τουλάχιστον απ’ τη βροχή που ο αέρας έφερνε λοξά στο υπόστεγο και του μαστίγωνε το πρόσωπο. Μετάνιωνε που εγκατέλειψε το πόστο του, αλλά ένας κεραυνός χτύπησε το πανδοχείο κι έτρεξε ως εκεί φοβούμενος μήπως χάθηκαν ζωές».

Aπό καμά λίστα μου δεν λείπει βιβλίο της Ιωάννας Μπουραζοπούλου. Η -προσφάτως βραβευθείσα από την Ακαδημία Αθηνών για το έργο της- συγγραφέας είναι μία περίπτωση μοναδική στη χώρα μας. Είναι από τις ελάχιστες που υπηρετεί πιστά και με τρόπο μοναδικό και λογοτεχνικά άρτιο τη λογοτεχνία του φανταστικού. Στην “Κοιλάδα της λάσπης”, το πρώτο μέρος μιας τριλογίας, ένα ανεξήγητο «φυσικό» φαινόμενο προκαλεί το συλλογικό φαντασιακό: βρέχει ασταμάτητα επί είκοσι χρόνια στη νότια, ελληνική, όχθη των Πρεσπών, με αποτέλεσμα να αλλοιώνονται τα σύνορα των χωρών και τα μυαλά των ανθρώπων. Το ανεξήγητο φαινόμενο αποδίδεται σε έναν Δράκο, τον οποίο προσπαθουν να ερμηνεύσουν διάφορες ομάδες που κατοικούν στην Κοιλάδα. Mακάρι να μεταφραστεί στα Αγγλικά. Θα κάνει πάταγο, όπως ακριβώς έκανε το “Τί είδε η γυναίκα του Λωτ” (Καστανιώτης) που ο Guardian χαρακτήρισε ένα από τα καλύτερα μυθιστορήματα φαντασίας και μυστηρίου. Θα σας πω κάτι τελευταίο: αν το ξεκινήσετε δεν υπάρχει περίπτωση να το αφήσετε από τα χέρια σας μέχρι να φτάσετε στην τελευταία σελίδα. Το απόλυτο page-turner!

11

  1. Υποταγή” του Μισέλ Ουελμπέκ (Μετάφραση: Λίνα Σιπητάνου, Εξώφυλλο: Φωκίων Κοπανάρης, Εκδόσεις Βιβλιοπωλείον της Εστίας)

Όλα τα χρόνια της θλιβερής μου νιότης, ο Ουισμάνς παρέμεινε για μένα σύντροφος, πιστός φίλος. Ποτέ δεν ένιωσα αμφιβολία, ποτέ δεν μπήκα στον πειρασμό να τα παρατήσω, ούτε να προσανατολιστώ σε κάποιο άλλο αντικείμενο. Έπειτα, ένα απόγευμα τον Ιούνιο του 2007, αφού περίμενα πολύ καιρό, αφού αμφιταλαντεύτηκα πάρα πολύ, και μάλιστα λίγο παραπάνω από το επιτρεπτό, υποστήριξα ενώπιον της επιτροπής του πανεπιστημίου Παρίσι IV-Σορβόννη τη διδακτορική μου διατριβή: Ζορίς – Καρλ Ουισμάνς, ή η έξοδος από το τούνελ. Από την επομένη το πρωί (ή ίσως από το ίδιο βράδυ κιόλας, δεν μπορώ να είμαι βέβαιος, το βράδυ της υποστήριξής μου ήταν μοναχικό και ποτισμένο με πολύ αλκοόλ), κατάλαβα ότι ένα κομμάτι της ζωής μου μόλις είχε ολοκληρωθεί, κι ότι ήταν πιθανότατα το καλύτερο”.

Γαλλία, σε μια εποχή πολύ κοντά στη δική μας. Λίγο πριν τις προεδρικές εκλογές και τα κόμματα που διεκδικούν την πρωτιά είναι το “Εθνικό Μέτωπο” της Λεπέν και η “Μουσουλμανική Αδελφότης”. Νικητής αναδεικνύεται το μουσουλμανικό κόμμα και η Γαλλία μετατρέπεται σε μουσουλμανική χώρα. Το γεγονός ότι η έκδοση του βιβλίου συνέπεσε με την έκρηξη στο Charlie Hebdo χαρακτήρισε το βιβλίο προφητικό. Ωστόσο ο Ουελμπέκ με αφορμή τη μετατροπή της Γαλλίας σε μουσουλμανική χώρα θέλει να μιλήσει για την παρακμή του ανθρώπινου σώματος, τη φθορά και τον θάνατο, την παρακμή της ίδιας της Ευρώπης. Ένα βιβλίο στοχαστικό για το μέλλον της κοινής μας πατρίδας, της Ευρώπης, από έναν συγγραφέα που με κάθε βιβλίο του προκαλεί συζητήσεις και έχει ήδη μια εξέχουσα θέση στη γαλλική και ευρωπαϊκή λογοτεχνία.

12

  1. Κάτι παράξενο στο νου μου” του Ορχάν Παμούκ (Μετάφραση: Στέλα Βρετού, Εκδόσεις Ωκεανίδα)

Τα παρακάτω είναι μια ιστορία που αφορά τη ζωή και τα όνειρα του Μεβλούτ Καράτας, ενός πλανόδιου μικροπωλητή μποζά και γιαουρτιού. Ο Μεβλούτ γεννήθηκε το 1957, κάπου στη δυτικότερη άκρια της Ασίας, σ’ ένα φτωχικό χωριό στην κεντρική Ανατολία, απ’ όπου φαίνεται μακριά μια λίμνη γεμάτη ομίχλες. Στα δώδεκα χρόνια του ήρθε στην Ιστανμπούλ και από τότε ζούσε πάντα εδώ, στην πρωτεύουσα του κόσμου”.

Ο νομπελίστας Ορχάν Παμούκ είναι ένας από τους πιο αγαπημένους μου συγγραφείς. Και αυτό για τον απλούστατο λόγο ότι είναι μέγας παραμυθάς. Κάθε βιβλίο του ικανοποιεί αυτήν ακριβώς την ανάγκη μου να ακούσω μια όμορφη ιστορία, ειπωμένη με έναν όμορφο τρόπο. Αυτό ακριβώς συμβαίνει και με το τελευταίο του βιβλίο. Ο Παμούκ μάς μιλάει για έναν πλανόδιο πωλητή μποζά, τον Μεβλούτ, ο οποίος περιδιαβαίνοντας τα σοκάκια της Κωνσταντινούπολης παρακολουθεί την αγαπημένη του Πόλη να αλλάζει με ταχείς ρυθμούς. Οι συγγραφικές εμμονές του συγγραφέα είναι παρούσες και σε αυτό το βιβλίο: η αγάπη, η ευτυχία, το πεπρωμένο και πάνω απ’ όλα η ίδια η Κωνσταντινούπολη, η μεγαλύτερη εμμονή του και ο λόγος για τον οποίο -θα τολμήσω να πω- γράφει τα υπέροχα βιβλία του. Ένα παραμύθι που θα σας ταξιδέψει, ένας διάλογος του Μεβλούτ με την Πόλη και την καρδιά του, ένας ήρωας που θα μείνει στη δική σας καρδιά.

13

  1. Άπαντα Διηγήματα” του Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες (Μετάφραση Κλαίτη Σωτηριάδου, Σχεδιασμός βιβλίου: Περικλής Δουβίτσας, εκδόσεις Νεφέλη)

Μακάριος, τυλιγμένος μες στη χλιαρή ατμόσφαιρα μιας ελκυστικής ηρεμίας, ένιωσε την ελαφρότητα του τεχνητού και καθημερινού θανάτου του. Βυθίστηκε σε μια προσφιλή περιοχή, σ’ έναν εύκολο κόσμο, ιδανικό: σ’ έναν κόσμο σαν σχεδιασμένο από παιδιά, χωρίς αλγεβρικές εξισώσεις, χωρίς ερωτικούς αποχαιρετισμούς και χωρίς τις δυνάμεις της βαρύτητας”.

Μαγικός συγγραφέας, μαγικά διηγήματα και μια έκδοση-κόσμημα. Δεν έχω να πω κάτι άλλο για το βιβλίο αυτό πέρα από την προτροπή να βουτήξετε στα λογοτεχνικά νερά του χωρίς δισταγμό. Θα ζήσετε αξέχαστες στιγμές από την πένα ενός από τους σπουδαιότερους συγγραφείς του κόσμου. Πολλά μπράβο στην Κλαίτη Σωτηριάδου για τη μετάφραση.

14

  1. “Χονολουλού και άλλα διηγήματα” του W. Somerset Maugham (Μετάφραση: Παλμύρα Ισμυρίδου, Φωτογραφία εξωφύλλου: Burt Glinn/Magnum Photos, Εκδόσεις Άγρα)

“Από τις απαρχές της ιστορίας, οι άνθρωποι συγκεντρώνονταν γύρω από υπαίθριες φωτιές ή στην αγορά για να ακούσουν ιστορίες. Αυτή η επιθυμία μοιάζει βαθιά ριζωμένη στην ανθρώπινη ύπαρξη. Ουδέποτε υποκρίθηκα ότι ήμουν κάτι άλλο πέρα από παραμυθάς. Χαίρομαι να αφηγούμαι ιστορίες και έχω πει πολλές. Δυστυχώς για μένα, η αφήγηση μιας ιστορίας χάριν της ιστορίας και μόνο αποδοκιμάζεται από τη διανόηση. Προσπαθώ να υπομείνω σθεναρά την κακοτυχία μου”, μας λέει ο Μώμ στον Πρόλογο του βιβλίου του.

Ήδη το όμορφο εξώφυλλο σε ταξιδεύει σε κόσμους μακρινούς. Στην υπέροχη αυτή ταξιδιάρικη έκδοση είναι συγκεντρωμένα τα “διηγήματα της Ανατολής”. Ο Μώμ είναι ένας συγγραφέας που με τη λιτή γλώσσα του αφηγείται ιστορίες που θέλεις ν’ ακούσεις για χώρες στις εσχατιές του κόσμου, μέχρι εκεί που κάποτε έφτανε η βρετανική αυτοκρατορία: Βόρνεο, Μαλαισία, Χαβάη. Ανθρώπινα πάθη, τραγικοί ήρωες με τραγικές καταλήξεις, μια αυτοκρατορία που φθίνει και ένας εξαιρετικός συγγραφέας, που ικανοποιεί την πρωταρχική ανάγκη του ανθρώπου να ακούει όμορφες ιστορίες. Υπέροχη έκδοση.

15

  1. Ένας πύργος στη Γερμανία, Ζιγκμαρίνγκεν” του Pierre Assouline (Μετάφραση: Μαρίζα Ντεκάστρο, Εξώφυλλο: Μαρία Τσουμαχίδου, Εκδόσεις Πόλις)

Μια μέρα αρχίσαμε πάλι να παίρνουμε τρένα που φεύγουν. Η ακρίβεια των ωραρίων δεν είναι απτό σημάδι της ανάκαμψης μιας χώρας; Φαίνεται σαν κάτι άνευ ουσίας, όμως, από τότε που οι πόλεις μας ρημάχτηκαν από τον πόλεμο, η επιστροφή στην ακρίβεια διαθέτει ένα κάποιο ηθικό βάρος. Ευλογημένοι οι πίνακες δρομολογίων των σιδηροδρόμων”.

Τον γνωρίσαμε με το “Ξενοδοχείο Lutetia” και το αγαπημένο μου “Το Πορτρέτο” (όλα από τις εκδόσεις Πόλις). Με το βιβλίο αυτό ο μάστορας του ιστορικού μυθιστορήματος Αssouline μάς μεταφέρει σε μία σκοτεινή περίοδο της Ευρωπαϊκής Ιστορίας: στο Ζιγμαρίνγκεν της Γερμανίας τον Σεπτέμβριο του 1944, όπου η κυβέρνηση δωσιλόγων του Βισύ μαζί με 2.000 πολίτες μεταφέρθηκαν από τον Χίτλερ. Εκεί, στον πύργο των Χοεντσόλερν, τους οποίους ο Χίτλερ εκδιώκει, παρακολουθούμε τις μικροϊστορίες των ηρώων μέσα από τα μάτια του Γιούλιους Στάιν, του Γερμανού αρχιοικονόμου της αριστοκρατικής οικογένειας. Πάθη, κατασκοπία, προδοσίες και η Ιστορία που πλησιάζει με ορμή, για να κρίνει τους ενοίκους του Πύργου και ολόκληρη την Ευρώπη. Ωραίο εξώφυλλο.

16

  1. Σταθμός Έντεκα” της Emily St. John Mandel (Mετάφραση: Βάσια Τζανακάρη, Εξώφυλλο: Χρήστος Κούρτογλου, Εκδόσεις Ίκαρος)

Ο βασιλιάς στεκόταν λουσμένος στο γαλάζιο φως· σαλεμένος. Ήταν η 4η πράξη του Βασιλιά Ληρ, μια χειμωνιάτικη νύχτα, στο Θέατρο Έλγκιν, στο Τορόντο. Νωρίτερα το απόγευμα, την ώρα που έμπαιναν οι θεατές, τρία κοριτσάκια έπαιζαν χτυπώντας παλαμάκια στη σκηνή – οι κόρες του Ληρ σε παιδική ηλικία, που τώρα είχαν επιστρέψει ως παραισθήσεις στη σκηνή της τρέλας. Ο βασιλιάς παραπατούσε και άπλωνε τα χέρια να τις πιάσει, καθώς εκείνες μπαινόβγαιναν στις σκιές. Το όνομά του ήταν Άρθουρ Λιάντερ. Ήταν πενήντα ενός ετών και είχε λουλούδια στα μαλλιά”.

Ξεχάστε τον κόσμο μας, όπως τον ξέρετε. Μια θανατηφόρα επιδημία ξεσπά, αφανίζοντας το 99% του παγκόσμιου πληθυσμού. Ο πολιτισμός μας καταρρέει γοργά. Το μόνο που μένει είναι το τυχερό 1% που επιβίωσε και προσπαθεί να συνέλθει υπό το βάρος της πραγματικότητας. Μέσα λοιπόν σε αυτόν τον νέο κόσμο η Περιπλανώμενη Συμφωνία, που αποτελείται από μουσικούς και ηθοποιούς, ταξιδεύει ανά τον κόσμο, δίνοντας παραστάσεις και συναυλίες, θυμίζοντας στον κόσμο ότι η τέχνη λειτουργεί θεραπευτικά. Το βιβλίο είναι ένας ύμνος στην τέχνη και συνάμα στη ζωή. Και αν όλα αυτά δεν σας έπεισαν ακόμα, να σας πω ότι το βιβλίο προτάθηκε για τα πολύ σημαντικά βραβεία National Book Award και Pen/Faulkner Award, ενώ κέρδισε το Arthur C. Clarke Award. Για το εξώφυλλο, τί να πω; Όπως όλα της ξένης σειράς του Ίκαρου του ίδιου καλλιτέχνη είναι και αυτό πάρα πολύ όμορφο.

17

  1. “Ο Κάφκα στην ακτή” του Χαρούκι Μουρακάμι (Μετάφραση: Αργυρώ Μαντόγλου, Εξώφυλλο: Γιώργος Παζάλος, Εκδόσεις Ψυχογιός)

Ψάχνεις για λεφτά λοιπόν;” το αγόρι που το έλεγαν Κρόου ρωτάει με τη χαρακτηριστικά αργόσυρτη φωνή του. Το είδος της φωνής που έχεις το πρωί, αγουροξυπνημένος, με στόμα ακόμα μουδιασμένο και στεγνό. Εκείνος όμως προσποιείται. Είναι εντελώς ξύπνιος, όπως πάντα”.

Τον Μουρακάμι τον γνώρισα με το εξαιρετικό “Το κουρδιστό πουλί” (εκδόσεις Ωκεανίδα). Από την πρώτη σελίδα μπήκα στον μοναδικό κόσμο του και όταν βγήκα νόμιζα ότι πραγματικά θα μπορούσα να ακολουθήσω μια γάτα και να ανακαλύψω σε ένα ασυνήθιστο road trip τον εαυτό μου και τους άλλους. Όσοι το έχετε διαβάσει (ή έχετε διαβάσει οποιοδήποτε έργο του) με καταλαβαίνετε. Ο Μουρακάμι είναι τόσο καλός παραμυθάς, που ο παράλογος κόσμος του σου επιβάλλεται αργά, ανεπαίσθητα και πια στην πορεία αντιλαμβάνεσαι ότι όλα είναι πιθανά, ναι, και τα ψάρια να πέφτουν απ’ τον ουρανό και οι γάτες να μιλάνε. Ένα τέτοιο βιβλίο είναι και “Ο Κάφκα στην ακτή”. Ο νεαρός Κάφκα το σκάει από το σπίτι του για να βρει τη μητέρα του και την αδερφή του, ενώ προσπαθεί να αποφύγει την εκπλήρωση της οιδιπόδειας προφητείας που τον στοιχειώνει. Παράλληλα, υπάρχει και ένας γέρος, ο κύριος Νακάτα που δυσκολεύεται να επικοινωνήσει με τους ανθρώπους, αλλά επικοινωνεί με τις γάτες! Καλωσήρθατε στο μαγικό σύμπαν ενός από τους μεγαλύτερους σύγχρονους παραμυθάδες.

18

  1. Oρφέας” του Richard Powers (Mετάφραση: Μάτα Σαλογιάννη, Φωτογραφία εξωφύλλου: Raymond Martinez/Millennium Images, UK, Εκδόσεις Λιβάνη)

Oυβερτούρα, λοιπόν: Δυνατά φώτα ξεχύνονται από ένα σπίτι χτισμένο στα πρότυπα του αμερικανικού κινήματος Αρτς εντ Κραφτς σε μια ταπεινή γειτονιά. Είναι αργά ένα ανοιξιάτικο απόγευμα το δέκατο χρόνο του αλλαγμένου κόσμου. Σκιές χορεύουν στις κουρτίνες: Ένας άντρας εργάζεται μέχρι αργά μπροστά από ράφια γεμάτα υαλικά εργαστηρίου, όπως κάθε βράδυ εκείνο το χειμώνα. Φοράει καθημερινά ρούχα, προστατευτικά γυαλιά και ιατρικά γάντια από λάτεξ, και το σώμα του που θυμίζει γλυπτό του Τζιακομέτι είναι σκυμμένο προς τα εμπρός σαν να προσεύχεται. Μια γκριζαρισμένη αλλά πυκνή ακόμα αφάνα αλά Beatles πέφτει μπροστά στα μάτια του σαν κουρτίνα”.

Ο Richard Powers είναι ένας συγγραφέας με πορεία σημαντική στις ΗΠΑ. Βιβλία του έχουν προταθεί για τα σημαντικότερα βραβεία, ενώ το βιβλίο του “Ο ποταμός της μνήμης” (Εκδόσεις το Βιβλιοπωλείον της Εστίας) έχει πάρει το National Book Award. Το βιβλίο του “Oρφέας”, ένα οικο-θρίλερ, είναι ένα από τα πιο σημαντικά βιβλία που εκδόθηκαν τελευταία στη χώρα μας (αφήνω ασχολίαστο το εξώφυλλο γιατί αν είναι να judge το book από το cover…). Το βιβλίο το διαπερνά η μουσική, η ίδια η ιστορία αφορά στη μουσική και μέσα από τις σελίδες του συνεχώς ακούγονται συνθέσεις και για να είμαι ακριβής θα έλεγα ολόκληρη η μουσική ιστορία του 20ου αιώνα. Ο πρωταγωνιστής, ένας εβδομηντάχρονος μουσικοσυνθέτης, μετατρέπεται στον no1 τρομοκράτη των ΗΠΑ, αφού στο μικροβιολογικό του εργαστήριο επιθυμεί μέσα από τα πειράματά του σε μικροοργανισμούς να δημιουργήσει την απόλυτη…μουσική σύνθεση! Τι καλά που θα ήταν να υπήρχε και cd με τη μουσική που αναφέρεται στο βιβλίο, για να μην ανατρέχαμε ανά σελίδα στο internet. Άθλος η μετάφραση της Μάτας Σαλογιάννη.

19

  1. “Περιμένοντας τους βαρβάρους – Από τον Αριστοφάνη στο Avatar” του Nτάνιελ Μέντελσον (Μετάφραση: Μαργαρίτα Ζαχαριάδου, Σχεδιασμός εξωφύλλου: Βασιλική, Εκδόσεις Πατάκη)

Τον συγγραφέα Ντάνιελ Μέντελσον τον γνωρίσαμε με το συναρπαστικό “Χαμένοι” (Εκδόσεις Πόλις). Ο φιλέλληνας διανοούμενος και μεταφραστής του Καβάφη μέσα από τα δοκίμια του τόμου αυτού μάς γνωρίζει μια άλλη πτυχή του, αυτή του πολυμαθούς κριτικού. Θεματικά τα κείμενα περιστρέφονται γύρω από το διάλογο του αρχαίου και σύγχρονου κόσμου μέσα από έργα, βιβλία, ταινίες, θεατρικά της εποχής μας: από τον Ευριπίδη στον Αλμοδόβαρ, από το Brokeback Mountain στην αλληλογραφία του Φόρστερ με τον Καβάφη, από τη Μήδεια στο “Λεωφορείο ο Πόθος” και από την Ιλιάδα στο Game of Thrones. Εκπλήσσει η ευρυμάθεια του πνεύματος αυτού του σπουδαίου κλασικού φιλολόγου/κριτικού/συγγραφέα, ενώ η ανάγνωση των δοκιμίων του μας δείχνει πόσο εύκολα μπορεί η κλασική αρχαιότητα να γίνει pop (με την καλή του όρου έννοια)!

20

Εύχομαι κάποιο βιβλίο από τη λίστα να σας “μιλήσει”. Καλή ανάγνωση και καλό καλοκαίρι!

 



ΠΡΟΤΕΙΝΟΥΜΕ..
To altsantiri.gr θεωρεί δικαίωμα του κάθε αναγνώστη να εκφράζει ελεύθερα τις απόψεις του. Ωστόσο, τονίζουμε ρητά ότι δεν υιοθετούμε τις απόψεις αυτές καθώς εκφράζουν τον εκάστοτε χρήστη και μόνο αυτόν. Παρακαλούμε πολύ να είστε ευπρεπείς στις εκφράσεις σας. Τα σχόλια με ύβρεις εφόσον εντοπίζονται θα διαγράφονται, ενώ οι χρήστες που προκαλούν ή υβρίζουν θα αποκλείονται.