Ένα εξαιρετικά ενδιαφέρον επιστημονικό άρθρο δημοσιεύεται στο τεύχος Ιουνίου του περιοδικού του ΔΝΤ, Finance and Development.

Στο συγκεκριμένο άρθρο, το οποίο υπογράφουν διακεκριμένοι οικονομολόγοι, ορισμένοι από τους οποίους συμμετέχουν ακόμη και στη χάραξη της ίδιας της στρατηγικής του ΔΝΤ, γίνεται εκτενής αναφορά στη «συνταγή» του νεοφιλελευθερισμού που στις περισσότερες περιπτώσεις περιλαμβάνει τις μαζικές ιδιωτικοποιήσεις, την εφαρμογή πολιτικών λιτότητας και την πλήρη απελευθέρωση της αγοράς.

Ωστόσο, οι αρθρογράφοι φαίνεται να «κρατάνε μικρό καλάθι» σε ό,τι αφορά τα αποτελέσματα αυτής της πολιτικής αφού τελικά συμπεραίνουν ότι η εφαρμογή της, όχι μόνο αυξάνει τις ανισότητες, αλλά ότι μπορεί ακόμη και να προκαλέσει υφεσιακές τάσεις στην οικονομία.

Συγκεκριμένα, στα θετικά του νεοφιλελευθερισμού, οι αρθρογράφοι συγκαταλέγουν τρία στοιχεία:

  • Την ανάπτυξη του παγκόσμιου εμπορίου
  • Τις άμεσες επενδύσεις από το εξωτερικό, που σε πολλές περιπτώσεις έχουν βοηθήσει στη μεταφορά τεχνογνωσίας
  • Την ιδιωτικοποίηση των κρατικών επιχειρήσεων

Ωστόσο, υποστηρίζουν ότι αυτά τα στοιχεία δεν φαίνεται να έχουν αποδώσει τα αναμενόμενα αποτελέσματα. Έτσι συνήθως οι τεχνοκράτες καταφεύγουν σε δύο επιλογές: την άρση των περιορισμών στην κίνηση των κεφαλαίων πέρα από τα σύνορα της χώρας και τη λεγόμενη «δημοσιονομική εξυγίανση», που συνήθως αποτελεί τον εξευγενισμένο όρο για τα μέτρα λιτότητας. Τα αποτελέσματα αυτών των πολιτικών, έχει αποδειχτεί ότι οδηγούν σε τρία ανησυχητικά συμπεράσματα:

  • Τα οφέλη της μεγάλης ανάπτυξης δείχνουν αρκετά δύσκολο να καθιερωθούν, αν εξετάσουμε μια σειρά περιπτώσεων χωρών.
  • Το κόστος, όσον αφορά την αυξημένη ανισότητα είναι μεγάλο
  • Με τη σειρά της, η αυξημένη ανισότητα τραυματίζει τη βιωσιμότητα της ανάπτυξης. Οι αρθρογράφοι του ΔΝΤ μάλιστα, σημειώνουν στο σημείο αυτό ότι, ακόμη και αν η αύξηση της ανάπτυξης είναι το αποκλειστικό ζητούμενο σε κάποια περίπτωση, οι υπερασπιστές αυτής της άποψης θα πρέπει να εξετάσουν και τις συνέπειες της διανομής του πλούτου.

«Από το 1980 έχουν υπάρξει περίπου 150 περιπτώσεις κυμάτων εισροών κεφαλαίων σε περισσότερες από 50 αναπτυσσόμενες αγορές. Όπως φαίνεται στον πίνακα, περίπου το 20% αυτών των περιπτώσεων κατέληξαν σε οικονομικές κρίσεις, ενώ μάλιστα, πολλές από αυτές τις κρίσεις συσχετίζονται με μεγάλη μείωση της παραγωγής»

ostry2_sml

Οι Jonathan D. Ostry, Prakash Loungani, και Davide Furceri, που υπογράφουν το άρθρο, παραθέτουν σειρά στοιχείων που αμφισβητούν την «απόλυτη ορθότητα» του νεοφιλελευθερισμού. Ωστόσο δεν διστάζουν να γίνουν ακόμη πιο ξεκάθαροι στα επιχειρήματα που θέτουν παρακάτω:
«Συνολικά, τα πλεονεκτήματα ορισμένων πολιτικών που είναι σημαντικό μέρος της νεοφιλελεύθερης ατζέντας, φαίνεται ότι έχουν υπερεκτιμηθεί, ενώ αντίθετα, έχει υποτιμηθεί η δυνατότητα να επιτραπεί σε χώρες με δημοσιονομικό περιθώριο, να συνεχίσουν απλώς να ζουν με υψηλό χρέος, ώστε αυτό να μειωθεί τελικά με «φυσικό» τρόπο μέσα από την ανάπτυξη».

Μάλιστα, εξειδικεύοντας τα επιχειρήματά τους, σημειώνουν ότι «οι πολιτικές λιτότητας, δεν παράγουν μόνο σημαντικά κόστη για το κοινωνικό κράτος εξ’ αιτίας της παράλληλης προσφοράς, αλλά τραυματίζουν και τη ζήτηση, χειροτερεύοντας, έτσι την κατάσταση της εργασίας και της ανεργίας. Η άποψη ότι η δημοσιονομική εξυγίανση μπορεί να είναι αναπτυξιακή (δηλαδή με αύξηση της παραγωγής και της απασχόλησης), από τη μία ανεβάζοντας την «αυτοπεποίθηση» και την επενδυτικότητα του ιδιωτικού τομέα, έχει υποστηριχτεί από τον οικονομολόγο του Harvard, Alberto Alesina από τον ακαδημαϊκό κόσμο, και από τον πρώην Πρόεδρο της ΕΚΤ, Jean – Claude Trichet, από την πολιτική αρένα. Παρόλ’ αυτά, στην πράξη, οι προσπάθειες δημοσιονομικής εξυγίανσης έχουν ακολουθηθεί στην πλειοψηφία τους, περισσότερο από πτώσεις, παρά από αυξήσεις στην παραγωγή. Κατά μέσο όρο, η εξυγίανση 1% του ΑΕΠ αυξάνει την μακροπρόθεσμη ανεργία κατά 0,6%, ενώ αυξάνει κατά 1,5% σε βάθος πενταετίας τον βαθμό ανισότητας στην κλίμακα Gini

Σε… «αναθεωρητική» πορεία το ΔΝΤ

«Όλα τα ευρήματα των ερευνών δείχνουν ότι υπάρχει ανάγκη για μια πιο «μετρημένη» ανάγνωση όσων είναι ικανό να προσφέρει στην οικονομία το νεοφιλελεύθερο μοντέλο», τονίζουν στον επίλογο του άρθρου τους οι τρεις οικονομολόγοι, τονίζοντας ότι το ΔΝΤ έχει βρεθεί στην πρώτη γραμμή αυτής της αναθεώρησης.

Από την άλλη πλευρά, όπως τονίζεται στο άρθρο, οι απόψεις του ΔΝΤ για την απελευθέρωση της κίνησης των κεφαλαίων έχει και αυτή μεταβληθεί. Από εκεί που υποστήριζε ότι οι έλεγχοι κεφαλαίων είναι σχεδόν πάντοτε αντιπαραγωγικοί, πλέον έχει προσχωρήσει στην άποψη ότι οι έλεγχοι μπορούν να αντιμετωπίσουν την «πτητικότητα» της κεφαλαιακής ροής.

Επίσης, το ΔΝΤ, αναγνωρίζει ότι η πλήρης απελευθέρωση της κίνησης των κεφαλαίων δεν είναι πάντοτε ένας τελικός στόχος και ότι η περαιτέρω απελευθέρωση είναι περισσότερο προσοδοφόρα και λιγότερο ριψοκίνδυνη όταν οι χώρες που την εφαρμόζουν έχουν φτάσει σε ένα συγκεκριμένο επίπεδο δημοσιονομικής και θεσμικής ανάπτυξης.

Το συμπέρασμα στο οποίο καταλήγουν οι οικονομολόγοι του ΔΝΤ, αφού έχουν παραθέσει σειρά στοιχείων και παραδειγμάτων στο εκτενές τους άρθρο, είναι σαφές και δεν αφήνει πολλά περιθώρια παρερμηνειών.

«Καμία προκαθορισμένη συνταγή δεν αποδίδει πάντοτε θετικά αποτελέσματα σε όλες τις χώρες, κάθε φορά που εφαρμόζονται.
Οι φορείς που χαράσσουν πολιτική, αλλά και θεσμοί όπως το ΔΝΤ, οι οποίοι τους συμβουλεύουν, θα πρέπει να καθοδηγούνται, όχι από την πίστη τους, αλλά από ό,τι έχει αποδειχτεί ότι λειτουργεί
».

SHARE
ΠΡΟΤΕΙΝΟΥΜΕ..

To altsantiri.gr θεωρεί δικαίωμα του κάθε αναγνώστη να εκφράζει ελεύθερα τις απόψεις του. Ωστόσο, τονίζουμε ρητά ότι δεν υιοθετούμε τις απόψεις αυτές καθώς εκφράζουν τον εκάστοτε χρήστη και μόνο αυτόν. Παρακαλούμε πολύ να είστε ευπρεπείς στις εκφράσεις σας. Τα σχόλια με ύβρεις εφόσον εντοπίζονται θα διαγράφονται, ενώ οι χρήστες που προκαλούν ή υβρίζουν θα αποκλείονται.