Όλα ξεκίνησαν από ένα λάθος του Αθηναϊκού Πρακτορείου Ειδήσεων, που λίγο έλειψε να δημιουργήσει διπλωματικό επεισόδιο ανάμεσα σε Ελλάδα και Τουρκία.

Η λανθασμένη απόδοση στον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν της σύνδεσης του όρου «Εθνικό Συμβόλαιο» (Misak-ı millî) με δημοψήφισμα, όρος ευρέως διαδεδομένος στην Τουρκία από το 1920, που χρησιμοποιήθηκε από συντάκτη της εφημερίδας Sabah, δημιούργησε πλήθος σχολίων στο ελληνικό διαδίκτυο, ανάγκασε το υπουργείο Εξωτερικών να εκδώσει ανακοίνωση, κάτι που έκανε λίγο μετά και το Πρακτορείο, ώστε να απολογηθεί, ενώ οδήγησε και στην πόρτα της εξόδου τον ανταποκριτή του ΑΠΕ στην Κωνσταντινούπολη.

Το αποτέλεσμα είναι ότι ο τούρκος πρόεδρος δεν έθεσε θέμα δημοψηφίσματος για το νομικό καθεστώς της Δυτικής Θράκης. Κι όμως, ακόμη κι αν ο ισχυρός άνδρας της Τουρκίας όντως έθετε τέτοιο ζήτημα, όπως αντίστοιχο ζήτημα έθεσε τον περασμένο μήνα, όταν αμφισβήτησε ανοιχτά τη Συνθήκη της Λωζάνης, τέτοιου είδους δηλώσεις δεν θα έπρεπε να ανησυχούν τόσο πολύ, εφόσον ιδωθούν υπό το πρίσμα της χρονικής συγκυρίας και του κοινωνικοπολιτικού πλαισίου στο οποίο υπάγονται.

Είναι γεγονός ότι η διακυβέρνηση Ερντογάν έχει αντιδράσει στην απόπειρα πραξικοπήματος της 15ης Ιουλίου με πολύ απόλυτο και ακραίο τρόπο. Το πλήγμα που δέχτηκε η τουρκική κυβέρνηση, σε όλο το φάσμα της κρατικής αλλά και όχι μόνο δομής της, χαρακτηρίζεται σημαντικά βαρύ, ενώ τα κενά εξουσίας που είχαν προκύψει τα προηγούμενα χρόνια, ώστε να δημιουργηθεί ένα αντιπολιτευτικό κέντρο εξουσίας -έστω και όχι τόσο καλά οργανωμένο- οδήγησαν στα μετα-πραξικοπηματικά γεγονότα με ένα άνευ προηγουμένου «κυνήγι μαγισσών» που στόχο έχει τη φίμωση και εξόντωση κάθε πιθανής και απίθανης αντιπολιτευτικής ανατροπής στο μέλλον.

turkiye

Πέρα από το πρακτικό κομμάτι όμως, αυτό των μαζικών εκκαθαρίσεων, εκτυλίσσεται παράλληλα και μία άλλη μάχη από πλευράς του κυβερνητικού κόμματος AKP. Η δημιουργία ενός «μεγάλου αφηγήματος» που αφορά σε κάτι πολύ πιο μεγαλεπίβολο, πολύ πιο βαθύ και δεν είναι άλλο από το «ξαναγράψιμο» της ιστορίας.

Μία λεγόμενη «Δεύτερη Τουρκική Δημοκρατία» η οποία θα λειτουργήσει προς αντικατάσταση της κεμαλικής επιτυχίας του 1923, η οποία πια δεν αντιμετωπίζεται σαν επιτυχία, αλλά σαν η «ταφόπλακα» του αυτοκρατορικού και ισλαμικού της παρελθόντος.

Η υπογραφή της συνθήκης σήμανε και το τέλος των σχέσεων της χώρας με τον ισλαμικό πολιτισμό και τη στροφή προς ρεπουμπλικανικές, δυτικές αξίες, η οποία μέχρι και σήμερα αντιμετωπίζεται από ισλαμιστές διανοούμενους ως μία καθ’ υπαγόρευση υιοθέτηση δυτικών αξιών και προτύπων, αντίθετων με τις μακρόχρονες παραδόσεις της ισλαμιστικής ιστορίας.

Η ανάγκη του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και του ΑΚΡ να θέσουν -εδώ και χρόνια- τις βάσεις μιας «νέας ιστορίας», η οποία μέσα από τη διήγηση της αντίστασης του «μουσουλμανικού έθνους» ενάντια στο πραξικόπημα, θα επινοεί παραδόσεις νομιμοποίησης των επόμενων πολιτικών τους επιλογών, γίνεται ξεκάθαρη μέσα από γεγονότα μετά την 15η Ιουλίου, τα οποία αν κανείς παρατηρήσει, αντιλαμβάνεται πλήρως το τι πάει να επιχειρηθεί στη γείτονα χώρα.

Η αλλαγή ονομασίας της μίας από τις τρεις -πια- γέφυρες του Βοσπόρου, αυτής του Κεμάλ Ατατούρκ, καθώς και της κεντρικής πλατείας Κιζιλάι στην Άγκυρα σε γέφυρα και πλατεία αντίστοιχα, των Μαρτύρων της 15ης Ιουλίου, η απόδοση σε οκτώ αεροπλάνα των τουρκικών αερογραμμών ονομάτων περιοχών της Άγκυρας και της Κωνσταντινούπολης στις οποίες έγιναν οι πιο αιματηρές συγκρούσεις το βράδυ του πραξικοπήματος, η καθιέρωση της επίσημης αργίας την 15η Ιουλίου, η χρησιμοποίηση του δημαρχείου της Κωνσταντινούπολης για την ταφή των επίδοξων χουντικών, η έναρξη της σχολικής χρονιάς με το μοίρασμα μπροσούρων στους μαθητές σχετικά με τα γεγονότα της βραδιάς του πραξικοπήματος, δείχνουν προς ποια κατεύθυνση θέλει να βαδίσει η κυβέρνηση.

kizilay

Όλες οι κινήσεις -και ακόμα περισσότερες που αναμένεται να πραγματοποιηθούν από δω και μπρος- στοχεύουν προς μία και μόνη κατεύθυνση: το ξαναγράψιμο της ιστορίας, τη διαφορετική ανάγνωση, το αφήγημα ότι το βράδυ της 15ης Ιουλίου ξένα κέντρα εξουσίας -τώρα που ο Γκιουλέν έπαψε να είναι σύμμαχος του Ερντογάν, έγινε «ξένος»– επιχείρησαν την αποδόμηση του τουρκικού έθνους, το οποίο ηρωικά αντιστάθηκε και εξουδετέρωσε τους εχθρούς του.

Η διαχρονική καχυποψία τόσο των ισλαμιστών, όσο και των κεμαλιστών απέναντι στις δυτικές δυνάμεις που «απεργάζονται σχέδια καταστροφής του τουρκικού έθνους», έχει λάβει τεράστιες διαστάσεις, αφού ακόμη και πολέμιοι του Ερντογάν -πολλώ δε μάλλον οι υποστηρικτές του- από τη στιγμή της απόπειρας του πραξικοπήματος υιοθετούν ολοένα και πιο έντονα τη ρητορική περί «ξένων δυνάμεων που επιβουλεύονται το τουρκικό έθνος».

Όσο «χαζό» και αφελές κι αν ακούγεται κάτι τέτοιο στα αυτιά των περισσότερων, εντός της τουρκικής κοινωνίας η ρητορική αυτή είναι παραπάνω από αποτελεσματική και επιδραστική.

Έτσι λοιπόν, όπως αναφέρει και ο μεσανατολόγος πανεπιστημιακός, Νίκος Μούδουρος, η θεωρία των «επινοημένων παραδόσεων» του Έρικ Χομπσμπάουμ περί παραδόσεων, θεσμών εκπαίδευσης και δημόσιων τελετουργιών, βρίσκει απόλυτη εφαρμογή στην Τουρκία του σήμερα, όπου ένα σύνολο πρακτικών αποσκοπούν στην καθιέρωση ορισμένων αξιών και κανόνων συμπεριφοράς μέσω της επανάληψης.

Όλες οι προαναφερθείσες αλλά και οι μελλοντικές κινήσεις της τουρκικής κυβέρνησης έχουν αυτό τον στόχο. Μία ηρωική αφήγηση, η οποία θα ενδυναμώσει και θα διευρύνει τη λαϊκή νομιμοποίηση προς την κυβέρνηση.

Για αυτό και σε αυτό το πλαίσιο οι όποιες δηλώσεις του Ερντογάν περί αμφισβήτησης συνόρων, περί νέας «Μεγάλης Τουρκίας», περί αναθεώρησης συνθηκών και οτιδήποτε άλλου, δεν απευθύνονται παρά στο εσωτερικό του ακροατήριο, δεν στοχεύουν πουθενά αλλού, παρά στη συσπείρωση των Τούρκων πολιτών.

Άλλωστε τα μέτωπα που έχει ανοιχτά η Τουρκία είναι τόσο πολλά, που από το δόγμα Νταβούτογλου με το οποίο ξεκίνησε την πορεία του το AKP περί μηδενικών εχθρών στα σύνορα, τώρα «τρέχει» να κλείσει τα πολλαπλά μέτωπα που έχει ανοίξει σχεδόν με όλους της τους γείτονες -αλλά και όχι μόνο- τα τελευταία χρόνια.

Και σίγουρα προτεραιότητα αποτελούν οι νότιες χώρες της (Ιράκ, Συρία) όπου υπάρχει ο μεγαλύτερος «κίνδυνος» του τουρκικού έθνους: οι Κούρδοι.

Σοφιάννα Μπονοβόλια


loading...

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ